Web sitesi kurmak için ne gerekir?
Web sitesi kurmak için pek bir şey gerekmez. Web siteleri temelde HTML (HyperText Markup Language - HyperText İşaretleme Dili) sayfalarından oluşur. Temelde diyorum çünkü web sitenizi PHP, ASP, ASP.NET, JSP ya da JSF gibi sayfa yapılarıyla donatıp, dinamik bir şeyler de oluşturabilirsiniz. Örneğin gördüğünüz bu forum bir PHP web uygulamasıdır. PHP, ASP, JSF ile çalışan dinamik sayfalar yaratmak için ilgili programlama dillerini (PHP, ASP gibi) bilmeniz gerekir. Bu biraz uzun ve karmaşık bir konu. ASP.NET ile az çok haşır neşirim ama PHP bilgim yetersiz. Günün birinde size dinamik siteleri nasıl yapacağınızı da anlatmak isterim. Ama o gün, bugün değil ve şimdilik statik (sabit-değişmez) içerikli bir web sayfası yapmak bizim öncelikli hedefimiz.
Benim web sitemde gördüğünüz sayfalar statik içerikli HTML sayfalardan oluşur. Araya biraz CSS ve JavaScript katılmıştır ama içerik yine de sabittir. CSS ve Javascript yine bizim konumuz değil; belki ileride bunun üzerinde de biraz dururuz. Bizim konumuz sabit HTML sayfaları.
HTML sayfaları için özel bir program gerekmiyor; dilediğiniz metin işleme programını (notepad, gedit, kwrite, vs..) açıp aşağıdaki kodu yazabilirsiniz ve böylece ilk web sayfanıza kavuşursunuz:
Kod: Hepsini Seç | Panoya Kopyala
<html>
<head>
<title>Merhaba Dünya Başlık</title>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8">
</head>
<body>
<p>Merhaba Dünya Gövde</p>
</body>
</html>
Bu iş, ilk bakışta göründüğü kadar karışık değil. Küçük büyük işaretleri arasında kalan her kelime, aslında anahtar bir işaretlemeden ibaret. Mesela <html>...</html> arasında yazacağınız her şey, HTML sayfası içerisinde kullanılır. <head>...</head> ifadesi ise sayfanızın başlık kısmıdır. Buraya pek çok şey yazılabilir. Örneğin sayfayı tanıtacak ve açıldığında görünecek bir başlık <title>...</title> yazabilirsiniz. Ya da dosyanın kayıt formatına göre, tarayıcının onu nasıl değerlendirmesi gerektiğini bildirirsiniz. <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8"> kısmına bakarsanız, utf-8'i yazmamın özel bir nedeni var; çünkü dosyayı UTF-8 biçiminde kaydettim. Eğer Linux değilde Windows kullanıyor olsaydım, muhtemelen <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=iso-8859-9"> veya <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1254"> yazmam gerekirdi.
Başlık (header) kısmından sonra <body>...</body> kısmı gelir; burada web sayfanızda görüntülenmesini istediğiniz şeyleri yazarsınız. Mesela yazı mı yazacaksınız; hemen <p>...</p> ifadeleriyle bir paragraf başlatır ve paragraf paragraf yazılarınızı web sayfanıza yazarsınız.
Ben sadece genel bilgi vermek istiyorum; yoksa HTML programlamaya girersek bu oldukça uzar. Ayrıca herkes benim gibi değil; satır satır kod yazarak HTML sayfası geliştirmeyi pek pratik bulmayabilirsiniz. İşte bu yüzden işi basite indirgeyen yazılımlar bulunur. What You See Is What You Get (WYSIWYG) yani ne görüyorsan, onu alırsın mantığında çalışan görsel web sayfası tasarım araçları vardır. Kimileri (Frontpage, Dreamweaver, vs...) ücretliyken, kimileri de (NVU, Mozilla Composer vs...) ücretsiz bulunabilir. Eğer hiç uğraşmayayım, aynen gördüğüm gibi web sayfası oluşturayım ve bunun için para ödemek istemiyorum diyorsanız, sizlere NVU'yu tavsiye ederim. Gerçekten başarılı, kullanımı basit ve ücretsiz bir program. Elbette seçenekleriniz bunlarla sınırlı değil, ufak bir Google araması sizlere daha pek çok seçenek sunacaktır. Böyle programlar sayesinde sitenizi Word'de yazı yazar gibi hazırlamanız mümkün.
* Tasarımla-kodla uğraşmasam olmaz mı?
Görsel tasarım araçlarıyla, bilgisayarda ileri bilgisi olmayan insanlar da web sitesi yapabilir. Ama diyelim ki siz bunlarla uğraşmak istemiyorsunuz; o zaman içerik yönetim sistemleri (content management system) devreye girer. Bunların kullanımı gerçekten basit, üstelik bir çoğu da ücretsiz. Joomla!, PHP Nuke vs... Özgür yazılım felsefesine uygun yürütülen ve çok başarılı içerik yönetim sistemleri bulabilirsiniz. Hatta sadece sıradan bir site değil, OScommerce gibi yazılımlar sayesinde alışveriş siteleri bile kurabilirsiniz. Anahtar kelimemiz içerik yönetim sistemleri; bunu aklınızda tutun.
İçerik yönetim sistemleri çok fonksiyoneldir; zaman zaman aklınıza bile gelmeyecek bazı özellikleri, içerik yönetim sistemleri sayesinde sitenize entegre edebilirsiniz. Üstelik içerik yönetim sistemlerinde, sadece bir iki tıklamayla tema değiştirip, ortaya bambaşka görünümlü sayfalar çıkartmak mümkündür. 1.5 yıl önce içerik sistemi yerine kendi sayfalarımı kendim oluşturmaya karar verdim; eğer bugünkü aklım olsa, Joomla'yı seçer, üzerine güzel bir tema geçirir ve bu şekilde bir çalışma yapardım. Ama şu an çok sayıda yazı, bağlantı, resim ve dosya var ve ne yalan söyleyeyim bunları Joomla'ya taşımak gözümü korkutuyor.
Eğer site tasarımı işini öğrenmeye niyetiniz varsa; içerik yönetim sistemlerinden kesinlikle uzak durun! İnsanları tembelliğe itiyor ve HTML bilmeden, HTML sayfaları oluşturmanızı olanaklı kılıyor.
* Alan adı, hosting... Peki nedir bunlar?
Internet'te gezerken, www.cagataycebi.com ya da www.yahoo.com gibi adresler kullanıyoruz. İşte alan adı bu'dur. Eğer bir alan adı istiyorsanız, yıllık kira olarak 10$ öder ve o alan adını siz sahiplenirsiniz. Hosting ise sizin deponuzdur. Web sayfalarını şöyle düşünmek gerekiyor. Siz bir sanat galerisi açmaya niyetlendiniz; bunun için yapmanız gerekenler sırasıyla şöyledir: Önce resimler hazırlanır, ardından galeri şeklinde kullanılacak bir yer kiralanır ve en sonunda adres bilgisi çevreye dağıtılır. Web sitesi kurmak için de benzer adımları izleriz. Önce bir içerik hazırlar, ardından alan adı tescili yapıp, hosting hizmeti alırız. İnsanlar da sonunda sizi ziyaret eder. Hosting ücretleri değişiyor ama giriş seviyesinde (yine de iyi hizmet veren) bir şeyler arıyorsanız, alan yıllık adı tescili artı hosting ücreti 70 ytl civarında bir şey oluyor. Ben alan adı tescili ve hosting için godaddy.com'u kullanıyorum. Kredi kartıyla hemen işlemlerinizi yapıp, sitenizi 1-2 gün içinde dünyanın erişimine hazır hâle getiriyorlar. Günlük hit sayısı 1000 altındaki kimselere düşünmeden tavsiye ederim.
* Bu işin ücretsiz bir yolu yok mu?
Her şey mümkün; ücretsiz web-hosting ve alan adı tescili veren firmalar da öyle. Ama bu sefer şöyle sıkıntılar doğuyor, cagataycebi.com diye alacağınız web adresi cagataycebi.cjb.net şekline dönüyor ve sitenizin sağına soluna reklam konuyor. Bunlar benim için rahatsız edici değil derseniz, bir problem yok. Free Hosting diye bir google araması yaparsanız, karşınıza pek çok seçenek çıkacaktır. FTP programlarını kullanmak ve site tasarımında biraz tecrübe edinmek için böyle ücretsiz servislerle bir başlangıç yapmak yararlı olur.
* Hazırladığım dosyaları nasıl Internet siteme yükleyeceğim?
Dosyalarınızı web sitenize yüklemek için size bir ftp adresi, kullanıcı adı ve parolası verilir. Bunları kullanarak web sitenizin içeriğini kontrol edebilirsiniz. Fakat bunu yapmak için bir ftp aracına ihtiyaç vardır. Açık kaynak ve oldukça iyi bir yazılım olarak FileZilla'yi deneyebilirsiniz. Çok iyi bir program, tavsiye ederim.
Bu yukarıda verdiğim bilgiler sorularınıza yönelik birer ipucuydu. Size adım adım şöyle yapın, böyle edin demedim. Ancak burada verilenlerden yola çıkarak araştırabilir ve benim söyleyeceğimden çok daha güzel şeylere ulaşabilirsiniz.
Sorunuz olursa, sormaktan çekinmeyin,
Çağatay |
)